Ngày 28/7/2026, tại Khu công nghệ cao TP.HCM, một cơ sở đào tạo bán dẫn thực chiến rộng 5.000 m² chính thức đi vào hoạt động. Đây là trung tâm đào tạo IC tích hợp đầu tiên tại Việt Nam do tư nhân chủ đạo, được chính phủ hỗ trợ; đợt đầu mở 20 xưởng thực hành theo ba hướng: thiết kế IC, quy trình wafer, đóng gói kiểm thử, dự kiến đào tạo 3.000 lượt người/năm. Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Văn Hùng phát biểu khai mạc: “Chúng tôi sẽ lấy trại huấn luyện làm điểm tựa, kích hoạt nguồn nhân lực bán dẫn trong nước, phấn đấu đến năm 2028 đào tạo 10.000 kỹ sư có thể làm việc độc lập.”
Chương trình học: Chuỗi hoàn chỉnh từ thiết kế đến sản xuất
Trại huấn luyện mang tên “Tâm Lửa Việt Nam”, chương trình tham khảo khung đào tạo nội bộ của TSMC, Samsung và các tập đoàn lớn, đồng thời điều chỉnh phù hợp với thực tế ngành công nghiệp địa phương. Hướng thiết kế IC bao gồm digital front-end, analog mixed-signal, thiết kế tiêu thụ thấp; học viên phải hoàn thành thiết kế toàn bộ quy trình một SoC đơn giản và chạy thử wafer; hướng quy trình vận hành dây chuyền wafer 6 inch, học điều chỉnh thông số quy trình chính như quang khắc, ăn mòn, lắng đọng; hướng đóng gói kiểm thử cung cấp thiết bị mô phỏng và thực hành SiP, đóng gói tiên tiến, đưa vào máy kiểm thử ATE cấp công nghiệp.
“Giảng viên của chúng tôi là các chuyên gia đã nghỉ hưu từ Intel, Texas Instruments và các trưởng bộ phận thiết kế có hơn 5 năm kinh nghiệm tại Việt Nam.” Giám đốc điều hành trại huấn luyện Phạm Văn Tuấn giới thiệu. “Mỗi học viên trước khi tốt nghiệp phải giao một dự án có thể chạy, ví dụ chip Bluetooth cho IoT. Dự án được tài trợ bởi Siemens, Dell,... thiết kế xuất sắc có thể đưa vào sản xuất hàng loạt.”
Lợi tức chính sách và hỗ trợ vốn
Chính phủ Việt Nam những năm gần đây xếp bán dẫn là ngành công nghiệp trụ cột quốc gia. Luật Thúc đẩy Công nghiệp Bán dẫn thông qua năm 2025 quy định, doanh nghiệp nước ngoài thành lập trung tâm đào tạo tại Việt Nam được hưởng hỗ trợ đầu tư cố định lên đến 30%. Tâm Lửa Việt Nam có tổng đầu tư khoảng 20 triệu USD, trong đó quỹ nội địa Tundra Capital góp 60%, quỹ giai đoạn đầu của Temasek Singapore góp 40%. Đối tác của Tundra Capital Lê Thị Thu cho biết: “Mỗi năm Việt Nam có hơn 50.000 sinh viên tốt nghiệp ngành điện tử, nhưng chỉ dưới 5% có năng lực thực hành thiết kế chip. Trại huấn luyện trực tiếp lấp đầy khoảng cách giữa đại học và ngành, chúng tôi coi đây là dự án đầu tư giáo dục có hiệu ứng lãi kép nhất trong thập kỷ tới.”
Đồng thời, nhà mạng lớn nhất Việt Nam Viettel cũng thông báo thuê ngoài một phần đào tạo cho đội ngũ thiết kế chip 5G tại Hà Nội cho trại huấn luyện này, 50 kỹ sư đầu tiên sẽ vào tháng 8. Giám đốc kỹ thuật Viettel Trần Quốc Anh nói: “Trại huấn luyện rút ngắn chu kỳ chuyển đổi từ sinh viên mới ra trường thành kỹ sư đủ năng lực, từ 12 tháng xuống còn 4 tháng.”
Thay đổi bản đồ nhân lực chip Đông Nam Á
Từ lâu, nhân lực bán dẫn Đông Nam Á tập trung cao độ tại Singapore và Malaysia. Việt Nam dù có nhà máy của Samsung, LG nhưng chủ yếu là khâu lao động thâm dụng như đóng gói kiểm thử. Tâm Lửa Việt Nam định vị mở rộng lên thượng nguồn thiết kế. “Chúng tôi không làm đào tạo dây chuyền lắp ráp đơn giản, mà xoay quanh các khâu giá trị gia tăng cao như thiết kế IP, sử dụng công cụ EDA, mô phỏng kiểm chứng.” Trưởng phòng phát triển chương trình Vũ Văn Thành chỉ ra, trong số 200 học viên đợt đầu, 40% có bằng thạc sĩ trở lên, đến từ Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Bách khoa TP.HCM hàng đầu.
Người quan sát ngành cho rằng, cùng với tái cấu trúc chuỗi cung chip toàn cầu, Việt Nam đang nắm bắt cửa sổ địa chính trị. Sau khi Đạo luật Chip Mỹ hạn chế xuất khẩu công nghệ sang Trung Quốc, nhiều công ty thiết kế tìm kiếm cơ sở R&D dự phòng tại Đông Nam Á. Khoảng trống nhân lực trở thành nút thắt lớn nhất. Sự xuất hiện của trại huấn luyện có thể giảm bớt khó khăn này, dự kiến tạo hiệu ứng xúc tác cho hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam và toàn ASEAN.
Góc nhìn đầu tư: Lĩnh vực đào tạo bùng nổ
Với độc giả quan tâm cơ hội đầu tư bán dẫn Việt Nam, lĩnh vực giáo dục đào tạo đang trở thành đại dương xanh mới. Theo dữ liệu của công ty tư vấn Kearney, đến năm 2028 khoảng trống nhân lực bán dẫn Việt Nam đạt 30.000 người, trong khi các cơ sở đào tạo hiện tại chỉ đáp ứng 10%. Mô hình Tâm Lửa Việt Nam nếu thành công, sẽ thu hút thêm vốn vào thị trường đào tạo thực hành. Ngoài ra, trại còn dự định mở nền tảng mô phỏng trực tuyến, tuyển sinh từ Malaysia, Indonesia và các nước láng giềng, hình thành hệ thống chứng nhận kỹ sư khu vực.
“Đầu tư vào đào tạo bán dẫn, thực chất là đầu tư vào hạ tầng cơ bản của chuỗi ngành.” Nhà quản lý quỹ theo dõi đầu tư công nghệ Đông Nam Á Nguyễn Hoàng Minh cho biết. “Khi học viên của một trại huấn luyện được TSMC, MediaTek,... giành giật, giá trị thương hiệu và hệ sinh thái là không thể đo lường.” Ông khuyến nghị nhà đầu tư chú trọng các cơ sở có năng lực đào tạo tùy chỉnh cho doanh nghiệp và nguồn lực chạy thử wafer.
Tương lai: Từ đào tạo đến ươm tạo
Ban điều hành Tâm Lửa Việt Nam tiết lộ, trong quy hoạch giai đoạn hai, sẽ thành lập quỹ hạt giống, hỗ trợ toàn bộ chuỗi từ chạy thử wafer đến tiếp thị cho các thiết kế xuất sắc của học viên. Mô hình “đào tạo + ươm tạo” này hứa hẹn thúc đẩy ra đời các startup thiết kế chip nội địa. Đến năm 2027, trại dự kiến cung cấp dịch vụ thiết kế chip thuê ngoài cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, trở thành cầu nối giữa khách hàng quốc tế và nhân tài thiết kế trong nước.
Trong bối cảnh ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu dịch chuyển về phía Đông, Việt Nam đang chứng minh bằng hành động: lợi tức nhân lực mới là năng lực cạnh tranh cuối cùng. Mùa hè năm 2026, cơ sở đào tạo chip tại TP.HCM có thể chính là viên gạch đầu tiên cho sự trỗi dậy của bán dẫn Việt Nam.