Ngày 30/7/2026, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Phạm Minh Chính ký Quyết định số XX, chính thức phê duyệt Chiến lược phát triển ngành bán dẫn Việt Nam (2026-2035). Chiến lược xác định bán dẫn là ngành ưu tiên cấp quốc gia, đề ra mục tiêu đến năm 2030 hình thành chuỗi ngành hoàn chỉnh gồm chế tạo wafer, đóng gói kiểm thử, thiết kế IC, thu hút tổng vốn đầu tư vượt 50 tỷ USD. Đây được xem là cột mốc đẩy nhanh sự vươn lên của Việt Nam trên bản đồ chip toàn cầu, đồng thời mở ra cửa sổ mới cho nhà đầu tư.
Trọng tâm chiến lược: Xây dựng chuỗi ngành hoàn chỉnh
Theo quy hoạch, Việt Nam đặt mục tiêu đến trước năm 2030 xây dựng 3 nhà máy chế tạo wafer, 10 nhà máy đóng gói kiểm thử và ít nhất 20 trung tâm thiết kế IC, đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn. Để đạt mục tiêu, Chính phủ ban hành hàng loạt chính sách khuyến khích mạnh, gồm ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp "miễn 4 năm, giảm 50% trong 9 năm", giảm tiền thuê đất, miễn thuế nhập khẩu thiết bị bán dẫn, cùng trợ cấp nghiên cứu phát triển cao. Đồng thời, Việt Nam sẽ thành lập Quỹ phát triển bán dẫn quốc gia, giai đoạn đầu quy mô 2 tỷ USD, dùng hỗ trợ doanh nghiệp nội địa nghiên cứu công nghệ.
Sự ra đời của chiến lược này là kết quả chuẩn bị nhiều năm của Việt Nam. Ngay từ năm 2024, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã khởi động nghiên cứu khả thi ngành bán dẫn và tiến hành nhiều vòng tiếp xúc với các doanh nghiệp bán dẫn Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản. Việc ban hành luật lần này đánh dấu giai đoạn mới: ngành bán dẫn Việt Nam chuyển từ "tự phát" sang "có tổ chức".
Vì sao nên đầu tư chip: Lợi thế độc đáo của Việt Nam
Làn sóng đầu tư chip không phải ngẫu nhiên. Dưới tác động của làn sóng AI, ô tô thông minh, bùng nổ thiết bị IoT, nhu cầu bán dẫn toàn cầu liên tục tăng. Theo dữ liệu SIA, nửa đầu năm 2026 doanh số chip toàn cầu tăng 11,2% so với cùng kỳ, cả năm dự kiến vượt 680 tỷ USD. Trong khi đó, cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung leo thang, chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu tái cấu trúc nhanh chóng, Việt Nam nổi lên nhờ các lợi thế sau:
- Lợi thế chi phí rõ rệt: Chi phí nhân công Việt Nam bằng khoảng 45% Trung Quốc, 60% Hàn Quốc; chi phí đất đai, năng lượng cũng cạnh tranh, phù hợp với các khâu thâm dụng lao động như đóng gói kiểm thử.
- Vị trí địa lý thuận lợi: Giáp Trung Quốc, sát trung tâm sản xuất điện tử lớn nhất thế giới, gần thị trường tiêu dùng rộng lớn Đông Nam Á, logistics thuận tiện.
- Lợi ích hiệp định thương mại: Việt Nam đã tham gia CPTPP, EVFTA, RCEP... sản phẩm bán dẫn xuất khẩu được hưởng thuế thấp hoặc bằng 0%, hỗ trợ doanh nghiệp triển khai toàn cầu.
- Độ chắc chắn chính sách cao: Chiến lược lần này xác định lộ trình 10 năm, tạo kỳ vọng ổn định dài hạn cho doanh nghiệp. Chính phủ cam kết đơn giản hóa thủ tục, dự án vốn nước ngoài xử lý theo hình thức "một cửa".
Giải mã ngành: Logic tăng trưởng dài hạn rõ ràng
Từ góc độ đầu tư, bán dẫn là lĩnh vực điển hình "rào cản cao, tăng trưởng cao, lợi nhuận cao". Công nghệ thay đổi nhanh, vốn đầu tư lớn, nhưng khi đạt quy mô, chu kỳ sinh lời kéo dài hàng thập kỷ. Mục tiêu của Việt Nam không phải sao chép lắp ráp cấp thấp vùng Châu Giang của Trung Quốc, mà xây dựng năng lực toàn chuỗi từ thiết kế đến sản xuất.
Đáng chú ý, các ông lớn quốc tế đã nhanh chân chiếm vị thế. Intel ngay từ năm 2022 đã tăng đầu tư cơ sở đóng gói kiểm thử tại TP.HCM, biến nơi đây thành một trong những nhà máy đóng gói tiên tiến nhất toàn cầu; Samsung Electronics coi Việt Nam là cơ sở sản xuất lớn nhất ở nước ngoài, đầu tư hơn 22 tỷ USD; ngoài ra, Amkor (Hàn Quốc), QSMC (Mỹ) cũng đang triển khai. Theo dữ liệu Bộ Kế hoạch và Đầu tư, hiện có hơn 120 dự án FDI tham gia lĩnh vực bán dẫn, tổng vốn đầu tư vượt 5 tỷ USD.
Với nhà đầu tư cá nhân, làm sao chia sẻ lợi ích tăng trưởng bán dẫn Việt Nam? Một mặt, theo dõi chuỗi cung ứng các doanh nghiệp bán dẫn quốc tế đặt nhà máy tại Việt Nam; mặt khác, quan sát các công ty niêm yết nội địa như FPT, CMC - các tập đoàn số hóa đã bắt đầu tham gia thiết kế chip và dịch vụ phần mềm. Ngoài ra, Chính phủ Việt Nam dự kiến thành lập ba khu công nghiệp bán dẫn tại TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, cổ phiếu hưởng lợi hạ tầng liên quan cũng đáng chú ý.
Rủi ro và thách thức: Mặt còn lại không thể bỏ qua
Tất nhiên, đầu tư bán dẫn Việt Nam không phải không có rủi ro. Thứ nhất, hạ tầng điện chưa hoàn thiện, Bắc Ninh, Bắc Giang từng nhiều lần cắt điện, ảnh hưởng sản xuất ổn định. Thứ hai, nhân lực bán dẫn cực kỳ thiếu, hiện Việt Nam mới có khoảng 15.000 kỹ sư IC, thấp xa mục tiêu 50.000 người, ngắn hạn có thể phải phụ thuộc chuyên gia nước ngoài. Thứ ba, Việt Nam thiếu tích lũy quy trình sản xuất tiên tiến, công nghệ chế tạo wafer có rào cản lớn, liệu có thu hút được các ông lớn như TSMC, Samsung hay không vẫn là ẩn số.
Vì vậy, nhà đầu tư khi triển khai nên đánh giá kỹ năng lực công nghệ và độ bền chuỗi cung ứng của doanh nghiệp. Ngắn hạn, điểm sáng của ngành bán dẫn Việt Nam tập trung ở đóng gói kiểm thử và linh kiện thiết bị; dài hạn, thiết kế IC được kỳ vọng là hướng đột phá cho doanh nghiệp nội địa.
Kết luận: Cửa sổ vàng đang mở
Ngành bán dẫn toàn cầu đang trải qua làn sóng chuyển dịch lần thứ ba, Đông Nam Á là khu vực tiếp nhận chính, và Việt Nam là điểm sáng nổi bật. Với chiến lược quốc gia được triển khai, đầu tư chip tại Việt Nam sẽ bước vào kỷ nguyên mới đầy tiềm năng. Đối với nhà đầu tư mong muốn chia sẻ lợi ích tăng trưởng dài hạn, Việt Nam cung cấp một con đường khác biệt - không lặp lại mô hình Trung Quốc, mà tự tạo nên con đường "chế tạo thông minh Việt Nam" của riêng mình. Tất nhiên, đầu tư luôn cần thận trọng, nên phân bổ qua tổ chức chuyên nghiệp hoặc ETF để ứng phó biến động thị trường.
